Efekt Ernsta Webera – 1834r.

Doświadczenie polegało na okazywaniu badanym dwóch odcinków: jednego standardowej długości np. 1 cm, a drugiego trochę dłuższego. Badany miał odpowiedzieć – czy odcinki są równe, czy też nie.
Okazywano badanym odcinki różnej długości np. 10.5 mm, 11mm, 12 mm itd. aby zbadać, przy jakiej różnicy długości pomiędzy odcinkami przynajmniej połowa wskaże odpowiedzi, że odcinki są różne.
Okazało się że długość tego odcinka powinna wynosić co najmniej 11 mm.
Weber i jego współpracownicy wykonali następnie doświadczenie na standardowym odcinku 2 cm, potem 5cm, 10 cm itd. Okazało się, że aby co najmniej 50% badanych wskazało różnice pomiędzy odcinkiem o długości 2 cm, a odcinkiem porównawczym to odcinkiem porównawczym to odcinek porównawczy (dłuższy) musiał mieć długość co najmniej 2.2 cm.
Podobnie dla odcinka standardowego 5 cm , odcinek porównawczy winien mieć długość co najmniej 5.5cm a dla odcinka standardowego 10 cm odcinek porównawczy winien mieć długość co najmniej 11 cm.

Weber odkrył ciekawą prawidłowość, że aby co najmniej 50% badanych zauważyło różnicę między długościami dwóch odcinków różnica długości między nimi powinna wynosić co najmniej 10%.
Weber wprowadził dwa istotne pojęcia tj. próg różnicy, który definiuje się jako taka różnicę bodźców, która jest rozpoznawana przez minimum 50% badanych. Wartość progu różnicy nazywana jest w psychologii ledwo dostrzegalną różnicą (ang. just noticeable difference, JND).

W roku 1834 Ernst Weber stwierdził, że można określić odpowiednie prawidłowości dla szerokiego spectrum różnych bodźców.
Swoje prace podsumował następującym ogólnym prawem Webera :

JND (ledwo dostrzegalna różnica) pomiędzy bodźcami jest stałym ułamkiem natężenia bodźca wzorcowego. Stąd im większy lub silniejszy jest bodziec wzorcowy tym większy przyrost potrzebny jest do uzyskania ledwie dostrzegalnej różnicy.

Formuła Webera: ∆ L/L = K

gdzie:         ∆ L – wielkość przyrostu potrzebna do ustalenia JND
L     – natężenie wzorcowe
K     – stała proporcja dla danego rodzaju bodźca (tzw. stała Webera)

Stałe Webera dla wybranych wymiarów bodźcowych:
– rozpoznawanie wymiaru długości            0.1 (przykład omówiony wyżej)
– częstotliwość dźwięku                             0.003
– natężenie światła                                     0.01
– stężenie zapachu                                     0.07
– natężenie nacisku                                    0.14
– natężenie dźwięku                                   0.15
– stężenie smaku                                        0.20

Im większa stała Webera tym mniejsza wrażliwość, tak więc rozróżniamy bardziej precyzyjnie częstotliwość od np. dwóch natężeń światła, natomiast natężenie światła rozpoznajemy bardziej precyzyjnie od stężenia zapachu.
Z podanych tu danych wynika, że najgorzej nam idzie z określeniem stężenia smak (słodki, bardziej słodki).

 

Wykorzystanie w marketingu

Metoda downsizingu – dokonuje się zmniejszenia produktu w taki sposób aby klient nie zauważył różnicy np. wagi. Prawo Webera jest tu wykorzystywane w taki sposób, że zmniejsza się wielkość produktu ale tylko o tyle, aby konsument tej zmiany nie zauważył.

Linie lotnicze United Airlines wykorzystały prawo Webera w następujący sposób. Zmniejszono wielkość foteli o 3.3 cm , zmniejszono odległości między rzędami miejsc w samolocie o 5.1 cm. Zmiany te nie zostały zauważone przez pasażerów linii lotniczych United Airlines, klienci nie odczuli pogorszenia komfortu lotu. W sposób oczywisty zmiany te pozwoliły na zwiększenie ilości miejsc w samolocie, a co za tym idzie można było uzyskać większą sprzedaż biletów na jeden lot.

Prawo Webera (a właściwie jego ekstrapolacja) jest szeroko wykorzystywane do podnoszenia czy obniżania cen asortymentu w taki sposób, aby było to  zauważalne (w przypadku obniżek) lub niezauważalne  (w przypadku podwyższenia cen) dla potencjalnego odbiorcy. Aby ludzie zauważali różnicę pomiędzy pierwszym a drugim poziomem cen, różnica  musi wielkość przekraczającą JND (ledwie dostrzegalną różnicę). W przypadku podwyższania
cen stała Webera wynosi 0.1  co znaczy, że należy rozważać podwyżki nie przekraczające 10% ceny początkowej- wtedy istnieje szansa, że klienci nie zauważą zmiany ceny.