Art. 43.2

Art. 43.§ 2. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.

Orzeczenia:

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 6 stycznia 2000 r. I CKN 320/98
Przepis art. 5 kc nie może stanowić podstawy obniżenia spłaty lub dopłaty należnej jednemu z małżonków (jego następcom prawnym) w wyniku podziału majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 27 maja 1998 r. I CKN 730/97
W sprawie o podział majątku wspólnego niedopuszczalne jest zgłoszenie żądania ustalenia nierównych udziałów w tym majątku dopiero w postępowaniu apelacyjnym.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 6 kwietnia 1998 r. I CKN 1113/97
W postępowaniu apelacyjnym nie można żądać ustalenia nierównych udziałów w sprawie o podział majątku wspólnego, jeżeli przed sądem I instancji takie żądanie nie było zgłoszone.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 10 listopada 1976 r. II CR 268/76
1. Po dniu wejścia w życie noweli z dnia 19 grudnia 1975 r. (Dz. U. 1975 r. Nr 45 poz. 234), tj. z dniem 1 marca 1976 r., wierzyciel jednego małżonka nie może powoływać się na odpowiedzialność drugiego małżonka wynikającą z art. 44 kro, choćby wspólność ustała przed tą datą i przed tą datą wierzyciel wszczął egzekucję przeciwko dłużnikowi.
2. Orzeczenie o ustaleniu nierównych udziałów w majątku wspólnym odnosi skutek ex tunc, tj. z chwilą ustania wspólności.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 26 stycznia 1998 r. III CKN 328/97
Przepis § 3 art. 210 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Tekst jednolity: Dz. U. 1995 r. Nr 54 poz. 288 ze zm.) ma zastosowanie w drodze analogii również w przypadku orzeczenia obowiązku wydania lokalu spółdzielczego typu lokatorskiego na podstawie art. 624 kpc, w razie spełnienia ustawowych określonych w tym przepisie wymagań uprawniających do przyznania lokalu socjalnego.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 21 listopada 2002 r. III CKN 1018/2000
Warunkiem ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie istnienia ważnych powodów oraz przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu (art. 43 § 2 kro).

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 3 grudnia 1968 r. III CRN 100/68
1. Sprawy o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami podlegają rozpoznaniu sądu z udziałem ławników.
2. Art. 43 § 2 kro nie wyłącza możności pozbawienia małżonka całego udziału w majątku wspólnym, jednakże rozstrzygnięcie takie może zapaść tylko w sytuacjach wyjątkowych.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 5 października 1974 r. III CRN 190/74
Przy ocenie istnienia „ważnych powodów” w rozumieniu art. 43 kro należy mieć na uwadze całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 26 listopada 1973 r. III CRN 227/73
Artykuł 43 § 2 kro może mieć zastosowanie nie w każdym wypadku faktycznej nierówności przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego, lecz tylko w tych wypadkach, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie ustalenia nierównego udziału, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczynia się do powstania dorobku stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 30 listopada 1972 r. III CRN 235/72
1. Wartość spółdzielczego prawa do lokalu w spółdzielni budowlano-mieszkaniowej przy ustalaniu wartości majątku wspólnego małżonków ulegającego podziałowi (art. 684 w zw. z art. 567 § 3 kpc) określa się według cen rynkowych.
2. Jeżeli małżonek w sposób rażący lub uporczywie, mimo posiadanych sił oraz możliwości zarobkowych, nie przyczynia się odpowiednio do tych możliwości do powstania majątku wspólnego, drugi małżonek może żądać, aby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z małżonków przyczynił się do powstania tego majątku.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 27 marca 1985 r. III CZP 6/85
W sprawie o podział majątku, który był objęty wspólnością ustawową, ostateczna decyzja terenowego organu administracji stwierdzająca, że nieruchomość stała się z mocy samego prawa współwłasnością obojga małżonków (art. 12 ust. 1 zdanie 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych – Dz. U. 1971 r. Nr 27 poz. 250 ze zm.) stanowi przesłankę prejudycjalną co do tego, że własność nieruchomości, której decyzja dotyczy, należy do majątku wspólnego. Sąd jest związany tą przesłanką. Żadna z takich nieruchomości wchodzących w skład majątku, który był objęty wspólnością ustawową, nie zostaje wyłączona z rozliczenia. Jednakże podział tego majątku może ulec korekcie w wyniku ustalenia udziałów w majątku wspólnym z uwzględnieniem stopnia, w którym każde z małżonków przyczyniło się do powstania tego majątku (art. 43 § 2 kro).

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 26 kwietnia 1995 r. III CZP 41/95
Kwotę umorzoną w dacie przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na własnościowe prawo do lokalu (§ 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1988 r. w sprawie ogólnych zasad udzielania kredytu bankowego na cele mieszkaniowe Dz. U. 1989 r. Nr 1 poz. 1) należy traktować jako dorobek małżonków nawet wtedy, gdy tylko jedno z małżonków pokryło z majątku odrębnego wkład mieszkaniowy oraz wkład budowlany związany z przekształceniem tego prawa.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 16 lipca 1971 r. III CZP 42/71
Przepis art. 43 § 2 kro ma zastosowanie również w wypadku, gdy małżonkowie w zawartej przed wejściem w życie kodeksu rodzinnego z 1950 r. umowie nabycia nieruchomości stanowiącej ich dorobek określili swe udziały w nieruchomości w częściach ułamkowych.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 10 lutego 1982 r. III CZP 62/81
Uprawomocnienie się wyroku orzekającego rozwód wyłącza dopuszczalność orzekania przez sąd na podstawie art. 52 § 2 kro o ustaniu wspólności majątkowej z mocą wsteczną.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 22 listopada 1972 r. III CZP 83/72
Żądanie ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym nie ulega przedawnieniu.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 27 czerwca 2003 r. IV CKN 278/2001
Małżonek nie może żądać na podstawie art. 43 § 2 kro ustalenia nierównych udziałów w niektórych składnikach majątku wspólnego.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 23 stycznia 2001 r. IV CKN 970/2000
1. Ocena zasadności stanowiska sądu drugiej instancji, którą wyraża zaskarżone orzeczenie, wykracza poza materię unormowaną treścią art. 328 § 2 kpc.
2. Dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 kpc nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujących się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie, a w szczególności wskazania jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 8 czerwca 2005 r. I CK 701/2004
W postępowaniu o uzgodnienie ujawnionego w księdze wieczystej stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym nie jest dopuszczalne ustalenie na podstawie art. 43 § 2 kro nierównych udziałów w majątku wspólnym (nieruchomości).