Art. 43.1

Art. 43.§ 1. Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

Orzeczenia:

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 8 stycznia 1969 r. I CZ 138/68
Żaden przepis nie pozbawia małżonka prawa żądania tego, aby współmałżonek zaliczył na swój udział w dochodach z majątku stanowiącego współwłasność małżonków kwoty, które zużył na zaspokojenie własnych potrzeb. Obojętne jest przy tym, czy chodzi o kwoty pobrane przez małżonka bezpośrednio z tego majątku, czy też o kwoty otrzymane od drugiego z małżonków dobrowolnie lub nawet przymusowo.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 6 listopada 2003 r. II CK 192/2002
W sprawie o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, sąd nie jest związany wskazanym przez stronę sposobem usunięcia tej niezgodności.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 14 stycznia 1998 r. II CKN 177/97
Wyrok orzekający rozwód małżeństwa małżonków wpisanych w księdze wieczystej jako współwłaściciele nieruchomości na prawach wspólności ustawowej nie stanowi, w rozumieniu art. 31 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, podstawy wpisu tych b. małżonków jako współwłaścicieli nieruchomości po połowie.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 16 października 1997 r. II CKN 395/97
O zwrocie wydatków i nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek zgłoszony w postępowaniu w pierwszej instancji.

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 13 czerwca 2001 r. II CKN 462/2000
W sytuacji, gdy spółdzielnia mieszkaniowa nie podpisała uchwały o wygaśnięciu spółdzielczego prawa do lokalu w trybie art. 216 § 2 ustawy – Prawo spółdzielcze, prawo to w chwili śmierci rozwiedzionego małżonka istniało i należało nadal do obojga małżonków, tak jakby związek małżeński trwał w dalszym ciągu. Zastosowanie miał więc art. 220 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie śmierci tego małżonka.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 24 października 1996 r. II CKU 10/96
Z chwilą ustania wspólności ustawowej wspólność ta – dotychczas bez udziałowa – uległa przekształceniu. Od tej chwili małżonkowie mieli równe udziały w majątku wspólnym, stanowiącym ich dorobek, niezależnie od tego, w jakim stopniu każdy z nich przyczynił się do jego powstania (art. 43 § 1 kro).

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 20 lutego 1989 r. III CZP 4/89
Sądowe zniesienie współwłasności przez sprzedaż wchodzącej w skład majątku wspólnego nieruchomości w drodze licytacji publicznej powoduje ustanie współwłasności tej nieruchomości z chwilą jej sprzedaży w trybie przepisów art. 1066-1071 kpc.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 21 czerwca 2001 r. III CZP 16/2001
Prawomocny wyrok orzekający rozwód może być podstawą wpisu w księdze wieczystej współwłasności w częściach ułamkowych na rzecz byłych małżonków.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 12 czerwca 1986 r. III CZP 26/86
W sprawie z powództwa spadkobiercy przeciwko małżonkowi spadkodawcy o eksmisję z zabudowań znajdujących się na gruncie powoda nie jest dopuszczalne orzeczenie o prawie zatrzymywania (art. 461 kc) z tytułu nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek odrębny spadkodawcy, jeżeli dotychczas nie nastąpił podział majątku wspólnego.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 30 maja 1975 r. III CZP 27/75
Każda z osób, mających udział w majątku wspólnym w rozumieniu art. 42 i 43 § 1 kro, może w zasadzie dochodzić we własnym imieniu i na swoją rzecz od dłużnika majątku wspólnego przypadającej jej części wierzytelności podzielonej również przed podziałem tego majątku. Jednakże wierzyciel, będący równocześnie współspadkobiercą dłużnika, nie może po zapadnięciu prawomocnego postanowienia w przedmiocie działu spadku po dłużniku dochodzić wyżej wymienionego roszczenia od pozostałych współspadkobierców dłużnika, chociażby nie zgłosił tego roszczenia w postępowaniu o dział spadku.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 24 maja 2002 r. III CZP 28/2002
Wartość prawa najmu lokalu komunalnego, objętego podziałem majątku wspólnego, stanowi różnica między czynszem wolnym a czynszem regulowanym z uwzględnieniem – w konkretnych okolicznościach sprawy – okresu prawdopodobnego trwania stosunku najmu.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 26 lipca 1968 r. III CZP 60/68
Jeżeli małżeństwo ustało wskutek orzeczenia rozwodu w czasie obowiązywania kodeksu rodzinnego z dnia 27 czerwca 1950 r., to do ustalenia udziałów małżonków w majątku wspólnym stosuje się przepisy tego kodeksu.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 19 grudnia 1973 r. III CZP 65/73
1. Jeżeli w skład majątku wspólnego wchodzi wierzytelność z tytułu nakładów dokonanych przez małżonków na nieruchomości należącej do osoby trzeciej, a żaden z małżonków nie wyraża zgody na przyznanie mu tej wierzytelności w całości, sąd dokonuje podziału majątku w ten sposób, że każdemu z małżonków przyznaje ułamkową część wierzytelności, bez oznaczenia jej wartości.
2. Osoba trzecia, będąca dłużnikiem takiej wierzytelności, nie jest osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 510 § 1 kpc i nie może być uczestnikiem postępowania o podział majątku wspólnego.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 2 marca 1972 r. III CZP 100/71
W wypadku gdy w skład spadku wchodzi udział spadkodawcy w majątku objętym małżeńską wspólnością ustawową, do dokonania działu spadku niezbędne jest uprzednie albo jednoczesne z działem spadku, połączone w tym samym postępowaniu, przeprowadzenie podziału majątku wspólnego, chyba że zapadł już prawomocny wyrok rozstrzygający o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o żądaniach zwrotu wydatków, nakładów i innych świadczeń z majątku wspólnego na majątek odrębny lub odwrotnie, albo że częściowy dział spadku nie dotyczy udziału spadkodawcy w majątku wspólnym.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2005 r. III SA 1481/2002
Nie było w ustawie przepisu, który wyłączałby regułę oddzielnego opodatkowania poszczególnych osób fizycznych w odniesieniu do małżonków osiągających dochody (dochód) ze wspólnego źródła przychodów (przychodu). Skoro określenie podmiotu opodatkowania zastrzeżone zostało wyłącznie dla ustawodawcy, to nie można było kreować tego (innego niż ustawowy) podmiotu w drodze wykładni przepisów o wspólności majątkowej małżeńskiej. Owszem przepisy te mogły być wykorzystane przy dokonywaniu oceny stanu faktycznego sprawy. Skoro małżonkowie osiągnęli przychód ze sprzedaży majątku wspólnego, to dla celów podatkowych (ustalenia podstawy opodatkowania każdego z nich) należało wykorzystać art. 43 § 1 kro stanowiący, że oboje małżonkowie (co do zasady) mają równe udziały w majątku wspólnym.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2002 r. III SA 2717/2000

Włączenie do majątku małżonków, w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową, nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka nie jest nabyciem tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Tekst jednolity: Dz. U. 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.) przez drugiego małżonka.

http://negocjacjerozwodowe.pl/?p=650

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 30 sierpnia 1988 r. III CRN 72/88
W postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków wartość własnościowego prawa do lokalu określa się według cen uzyskiwanych w uczciwym obrocie, od tak ustalonej wartości odlicza się nie uiszczoną część kredytu przypadającą na koszt budowy lokalu należącego do majątku wspólnego; nakład w postaci wypłaty na wkład budowlany dokonany z majątku odrębnego małżonka na majątek wspólny odpowiada sumie pieniężnej nominalnie zaliczonej na wkład budowlany.

Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 28 kwietnia 1972 r. III CRN 626/71
Przepis art. 43 kro ustanawia zasadę, że po ustaniu wspólności ustawowej oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku, który był nią objęty. Taka zasada odpowiada normalnemu układowi stosunków wzajemnych w małżeństwie ludzi pracy, w którym dorobek jest z reguły owocem wspólnym starań obojga małżonków, niezależnie od tego, w jakiej postaci starania te przejawiają się. Chodzi tu zwłaszcza o należyte uwzględnienie wartości, jaką w tym zakresie przedstawia osobista praca przy wychowaniu dzieci i w gospodarstwie domowym, co zresztą kodeks rodzinny i opiekuńczy wyraźnie podkreśla w art. 27 i art. 43 § 3.
Przepis art. 43 § 2 kro pozwala wprawdzie każdemu z małżonków żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w jakim każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku, uzależnia jednak dopuszczalność takiego żądania od istnienia ważnych powodów. Jak to zaś Sąd Najwyższy niejednokrotnie już wyjaśniał, za ważne uznane być mogą takie tylko powody, które zasługują na aprobatę w świetle zasad współżycia społecznego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna i Administracyjna z dnia 25 października 1983 r. III CZP 50/83
W sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami równowartość lokatorskiego prawa do lokalu w spółdzielni mieszkaniowej stanowi suma odpowiadająca wkładowi mieszkaniowemu, jaki w chwili podziału obowiązany byłby wnieść członek spółdzielni ubiegający się o przydział nowo wybudowanego lokalu mieszkalnego tej samej wielkości i o zbliżonym wyposażeniu. Jednakże wartość tego prawa może być odpowiednio podwyższona, gdy okoliczności konkretnego wypadku (w szczególności znaczne rozmiary mieszkania oraz fakt, że zostaje ono przydzielone małżonkowi nie obarczonemu bezpośrednią pieczą nad dzieckiem) bądź powodują, że przydzielone mieszkanie będzie zaspokajało potrzeby osoby, której zostało ono przydzielone, w sposób znacznie odbiegający na jej korzyść od przeciętnego standardu, bądź wskazują na prawdopodobieństwo przekształcenia prawa do tego mieszkania na własnościowe prawo do lokalu.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2005 r. FSK 1798/2004
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 1993 r. Nr 90 poz. 416 ze zm.) małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu niezależnie od tego, czy osiągają dochody z różnych źródeł przychodów, czy też z majątku wspólnego.